30 Σεπτεμβρίου, 2026

Καθαρός αέρας στις πόλεις: Νέο έργο του ECOCITY για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ποιότητα του Αέρα

Το ECOCITY και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών συνεργάζονται με επτά πιλοτικούς Δήμους σε Αττική και Κεντρική Μακεδονία, με στόχο την ανάπτυξη τεκμηριωμένων και κοινωνικά αποδεκτών στρατηγικών για καθαρότερο αέρα και την επιτάχυνση της μετάβασης προς τους νέους ευρωπαϊκούς στόχους ποιότητας αέρα. Η Ευρώπη περνά σε μια νέα εποχή για την ποιότητα του αέρα. Η αναθεωρημένη Οδηγία (ΕΕ) 2024/2881 για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη (Ambient Air Quality Directive – AAQD) θεσπίζει αυστηρότερα πρότυπα για βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους και φέρνει τα ευρωπαϊκά όρια πιο κοντά στις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.  Σε αυτό το νέο πλαίσιο, το ECOCITY, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) και επτά πιλοτικούς Δήμους, αναλαμβάνει ένα νέο έργο με την υποστήριξη του Clean Air Fund, με στόχο να μετατρέψει τα επιστημονικά δεδομένα για την ατμοσφαιρική ρύπανση σε εφαρμόσιμες προτάσεις και στρατηγικές σε τοπικό επίπεδο.

Νέα ευρωπαϊκά πρότυπα για καθαρότερο αέρα

Η νέα ευρωπαϊκή Οδηγία τέθηκε σε ισχύ στις 10 Δεκεμβρίου 2024 και πρέπει να ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026. Θέτει αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας αέρα με ορίζοντα το 2030 και αποτελεί σημαντικό βήμα στην ευρωπαϊκή πορεία προς τον στόχο της μηδενικής ρύπανσης έως το 2050.  Μεταξύ άλλων, η Οδηγία επικαιροποιεί τα πρότυπα ποιότητας του αέρα για 12 ατμοσφαιρικούς ρύπους, μεταξύ των οποίων τα αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅ και PM₁₀, το διοξείδιο του αζώτου (NO₂), το όζον (O₃), το διοξείδιο του θείου (SO₂), το μονοξείδιο του άνθρακα και το βενζόλιο. Ειδικά για τα PM₂.₅, η νέα ετήσια οριακή τιμή μειώνεται κατά περισσότερο από το ήμισυ σε σχέση με το προηγούμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο.  Η μετάβαση στα νέα πρότυπα δημιουργεί μια σημαντική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές πόλεις: πώς μπορούν οι ευρωπαϊκοί στόχοι να μετατραπούν σε αποτελεσματικά και εφαρμόσιμα μέτρα σε τοπικό επίπεδο;

7 Δήμοι – 2 Περιφέρειες – ένας κοινός στόχος

Στην Ελλάδα, το νέο έργο θα εφαρμοστεί πιλοτικά σε επτά Δήμους, εκ των οποίων πέντε βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής και δύο στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Το ECOCITY και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών θα αξιοποιήσουν διαθέσιμα δίκτυα, επιστημονικά δεδομένα και εργαλεία παρακολούθησης και ανάλυσης, προκειμένου να διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα των αναγκών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής. Στόχος δεν είναι η ανάπτυξη μιας ενιαίας λύσης για όλες τις πόλεις. Αντίθετα, το έργο θα επιδιώξει τη διαμόρφωση ρεαλιστικών και τοπικά προσαρμοσμένων προτάσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές πηγές ρύπανσης, τα χαρακτηριστικά του αστικού περιβάλλοντος και τις κοινωνικές και λειτουργικές ανάγκες κάθε Δήμου.

Από τα δεδομένα στις εφαρμόσιμες λύσεις

Η μετάβαση προς καθαρότερο αέρα απαιτεί περισσότερα από επιστημονικές μετρήσεις. Απαιτεί τα δεδομένα να μπορούν να υποστηρίξουν τη λήψη αποφάσεων και τα μέτρα που προτείνονται να είναι κατανοητά, εφαρμόσιμα και κοινωνικά αποδεκτά. Για τον λόγο αυτό, το έργο θα συνδυάσει την επιστημονική μελέτη με δράσεις ενημέρωσης και επικοινωνίας, δημιουργώντας γέφυρες μεταξύ επιστημονικής κοινότητας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πολιτών. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί σε δραστηριότητες που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα του αέρα στο αστικό περιβάλλον, όπως οι μεταφορές και οι μετακινήσεις καθώς και η θέρμανση, με τις προτεραιότητες και τα κατάλληλα μέτρα να προσδιορίζονται βάσει των χαρακτηριστικών κάθε περιοχής.

Καθαρότερος αέρας με λύσεις που λειτουργούν τοπικά

Η αναθεωρημένη AAQD ενισχύει, μεταξύ άλλων, την παρακολούθηση και μοντελοποίηση της ποιότητας του αέρα, την ενημέρωση του κοινού και τον σχεδιασμό αποτελεσματικών σχεδίων ποιότητας αέρα.  Το νέο έργο φιλοδοξεί να συμβάλει ακριβώς σε αυτή τη μετάβαση: από τους ευρωπαϊκούς στόχους στην τοπική εφαρμογή. Μέσα από τη συνεργασία του ECOCITY, του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και των επτά πιλοτικών Δήμων, τα επιστημονικά δεδομένα θα αποτελέσουν τη βάση για προτάσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής και μπορούν να υποστηρίξουν την επιτάχυνση της σύγκλισης με τα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Γιατί ο καθαρός αέρας αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής στις πόλεις μας.