Προϊόντα παιδικής φροντίδας χωρίς τοξικές ουσίες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται στα τελικά στάδια περιορισμού ορισμένων από τις πιο επιβλαβείς χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα παιδικής φροντίδας, εννέα χρόνια μετά την πρώτη αναγνώριση του προβλήματος. Το μέτρο βασίζεται σε μια ταχεία διαδικασία περιορισμού για ουσίες που είναι καρκινογόνες, μεταλλάσσουν το γενετικό υλικό και/ή είναι τοξικές για το αναπαραγωγικό σύστημα (CMRs – Καρκινογόνες, Μεταλλαξιογόνες και Τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες), όταν αυτές εντοπίζονται σε καταναλωτικά προϊόντα.

Η ταχεία διαδικασία περιορισμού στο πλαίσιο του κανονισμού REACH επιτρέπει στην Επιτροπή να περιορίζει ορισμένες από τις πιο επικίνδυνες ουσίες σε προϊόντα καταναλωτή, είτε ως μεμονωμένες ουσίες (π.χ. φορμαλδεΰδη), είτε σε μείγματα (π.χ. κόλλες), είτε σε αντικείμενα (π.χ. καναπές). Η απλοποιημένη αυτή διαδικασία παραλείπει ορισμένα βήματα που απαιτούν σημαντικούς πόρους και χρόνο, τα οποία μπορεί να διαρκέσουν χρόνια. Παρότι σχεδιάστηκε ως ένα γρήγορο και προστατευτικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου, δυστυχώς έχει χρησιμοποιηθεί περιορισμένα και όχι με την ταχύτητα που είχε προβλεφθεί.

Το σχέδιο περιορισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς καλύπτει ένα ευρύ φάσμα προϊόντων παιδικής φροντίδας, όπως καροτσάκια, κούνιες και πάνες. Παράλληλα, προβλέπει την απαγόρευση γνωστών επικίνδυνων ουσιών, όπως η δισφαινόλη Α (BPA). Η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα το προσχέδιο του νομικού κειμένου, το οποίο θα εξεταστεί από εκπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο της επιτροπής REACH. Μετά από θετική γνωμοδότηση, η Επιτροπή θα υιοθετήσει τον περιορισμό.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δείχνει πώς θα έπρεπε να λειτουργεί ο REACH για να εξασφαλίζει προϊόντα χωρίς τοξικές ουσίες στην ΕΕ. Ωστόσο, αναδεικνύει και την ανάγκη βελτίωσης της ταχείας διαδικασίας, ώστε να παρέχεται καλύτερη προστασία.

 

Χρόνια καθυστέρησης

Η ανάγκη περιορισμού των προϊόντων παιδικής φροντίδας εντοπίστηκε ήδη από το 2017. Εάν εγκριθεί, θα είναι μόλις ο τρίτος τέτοιος περιορισμός από την έναρξη ισχύος του REACH. Ο ρυθμός αυτός είναι ιδιαίτερα αργός, ενώ δεν υπάρχουν σχέδια για νέες αντίστοιχες δράσεις.

Μια πιθανή λύση είναι η θέσπιση σαφούς πολιτικού στόχου, σύμφωνα με τον οποίο όλα τα καταναλωτικά προϊόντα θα πρέπει να είναι απαλλαγμένα από τις πιο επικίνδυνες ουσίες έως συγκεκριμένη ημερομηνία. Η δυνατότητα των κρατών μελών να ξεκινούν τέτοιες διαδικασίες θα επιτάχυνε σημαντικά τις εξελίξεις.

 

Απουσία των ενδοκρινικών διαταρακτών

Η διαδικασία καλύπτει μόνο ενδοκρινικούς διαταράκτες που έχουν ήδη ταξινομηθεί ως CMRs. Δεν περιλαμβάνει ουσίες που χαρακτηρίζονται αποκλειστικά ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, παρότι έχουν αντίστοιχα σοβαρές επιπτώσεις. Οι ουσίες αυτές επηρεάζουν τη λειτουργία των ορμονών και συνδέονται με καρκίνο, μειωμένη γονιμότητα και διαταραχές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Αυτό δημιουργεί ασυνέπεια με τη νέα νομοθεσία για την ασφάλεια των παιχνιδιών (2025), η οποία απαγορεύει τους ενδοκρινικούς διαταράκτες στα παιχνίδια. Έτσι, δημιουργείται το παράδοξο: ένα παιχνίδι μπορεί να είναι πιο ασφαλές από μια πάνα που έρχεται σε συνεχή επαφή με το δέρμα του παιδιού.

Για να απαγορευτούν πλήρως αυτές οι ουσίες, απαιτείται επέκταση της ταχείας διαδικασίας ώστε να καλύπτει και αυτή την κατηγορία κινδύνου. Ο οργανισμός CHEM Trust δημοσίευσε πρόσφατα σύντομη μελέτη για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η διαδικασία αυτή.

Η Δρ. Έρη Μπιζάνη, Χημικός του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Υπεύθυνη της Καμπάνιας για τη Χημική Ρύπανση και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ECOCITY, δήλωσε: